در چند سال گذشته و پس از تعيين استراتژي سازمان زندان ها مبني بر «اصلاح و تربيت زندانيان»، مسئولان زندان هاي كشور هر يك به دنبال طرح يا طرح هايي بودند تا بتوانند اهداف متعالي سازمان زندان ها را جامه عمل بپوشانند. در اين سال ها آقاي علي شمس مديركل سابق زندان هاي استان خراسان كه تجربه و پيشينه اي چندين ساله در امر مديريت زندان هاي كشور داشت، در خصوص جنبه هاي شخصيتي زندانيان مطالعاتي را آغاز كرد. وي از اينكه اكثر سرمايه گذاري هاي مالي و اعتباري سازمان اثربخش نيست، در رنج بود. وي زندان هاي مشهد و موقعيت علمي و دانشگاهي استان خراسان را فرصت مناسبي يافت تا «ايده و تفكر» خود را در بين صاحب نظران دانشگاهي مطرح و از آنان طلب ياري نمايد. او به خوبي زواياي كار علمي در زندان ها را مي ديد، از سوي ديگر دانشگاهيان علي رغم دانش تخصصي و اطلاع از فنون جديد، خود را در عمل، ناتوان مي ديدند. اما زماني كه مديري با تجربه از متن زندان دست ياري به سوي مراكز علمي دراز كرد، توانست با همكاري آنان پس از مدت هاي طولاني ايده هاي خود را در سطح زندان ها، همكاران و مديريت عالي سازمان بازگو كند و همايش مديران كل زندان هاي كشور در سال 1370 فرصتي بود تا ايشان طرح خويش را تحت عنوان «اصلاح و تربيت و طبقه¬بندي شخصيت مجرمين» ارايه دهد. پس از طرح موضوع و بررسي راه هاي اجرايي آن، اجراي آزمايشي طرح فوق عملاً از سال 1373 در زندان مركزي «وكيل آباد» مشهد آغاز شد و اجراي عملي آن را در سطح زندان آقاي دكتر سيدمحمدمحسن جلالي تهراني يكي از اساتيد صاحب نام علم روان شناسي و عضو هيات علمي دانشگاه فردوسي مشهد كه از روان شناسان انسان گرا و داراي سبك خاص در علم روان شناسي بود، به عهده گرفت. وي مرحله اجرايي طرح فوق را به همراه چند تن از همكاران دانشگاهي خود و با امكاناتي كه از سوي مديركل زندان هاي وقت استان خراسان در اختيارش قرار گرفت براي اولين بار در مقياس محدود و با شركت حدود 100 نفر از زندانيان در زندان مركزي مشهد آغاز كرد. اين طرح در مرحله آزمايش اوليه توسط گروه هاي مختلف علمي مورد بررسي قرار گرفت و بارها از سوي صاحب نظران علوم مرتبط با روان پزشكي و روان شناسي بازديد شد. از سوي ديگر نتايج اوليه طرح در كنفرانس هاي بين المللي و داخلي به شرح زير ارايه گرديد.

1. كنفرانس بين المللي «حل تعارضات رواني» در سن پطرزبورگ روسيه، توسط آقاي دكتر سيدمحمد محسن جلالي تهراني در سال 1373
2. اولين همايش علمي ـ تخصصي «شيوه هاي نوين مديريت زندان ها» در تهران، توسط آقاي دكتر سيدمحمدمحسن جلالي تهراني در سال 1376
3. دومين همايش علمي ـ تخصصي «زندان، مجازات يا اصلاح» در تهران، توسط آقاي علي شمس در سال 1378
4. اولين همايش بين المللي «راه هاي جايگزين مجازات حبس» در تهران، توسط آقاي قنبري يكي از مديران علمي طرح در سال 1381

پس از اجراي موفقيت آميز طرح اوليه و تاثير مثبت آن در كاهش بازگشت مجدد زندانيان، در سطح گسترده، طرح به طور رسمي در زندان وكيل آباد مشهد اجرا گرديد. به طوري كه در حال حاضر تنها در زندان مركزي وكيل آباد مشهد 2500 نفر تحت پوشش اين طرح قرار دارند. پس از زندان مشهد طرح فوق در زندان هاي مركزي استان هاي كرمانشاه، كرمان، اصفهان و تهران نيز به همت مديران كل اين استان ها اجرا و حدود 2000 نفر ديگر در اين مراكز تحت پوشش طرح قرار گرفتند.
پس از عزيمت آقاي علي شمس از مشهد و تصدي معاونت اداري و مالي سازمان و با پيگيري رياست محترم سازمان، تلاش هايي در جهت گسترش «طرح» در سراسر كشور انجام گرديد. ايشان در جايگاه معاونت اداري و مالي سازمان سعي كردند تا ساختار تشكيلاتي زندان ها را متناسب با هدف «اصلاح و تربيت» بازنگري كنند تا امر اصلاح و تربيت در صدر اولويت هاي سازماني قرار گيرد.

اقدام جديد
در اواخر سال 1380 از سوي رئيس محترم سازمان زندانها، گزارشي از روند اجرايي اين طرح به محضر رياست محترم قوه قضاييه ارسال و از معظم له كسب نظر شد. ايشان نيز در مورخه 15/10/1380 موافقت كلي خود را در خصوص اجراي طرح در «بند مردان» زندان ها امر به ابلاغ مي فرمايند. پس از كسب نظر رياست محترم قوه قضاييه زمان آن فرا رسيده بود كه اين حركت نوپا و نوين نهادينه شده و به شكلي نظام مند در سطح زندان ها اجرا شود. بر اين اساس از سوي رياست محترم سازمان زندان ها تدبيري مبني بر تشكيل «شوراي سياستگذاري روان درماني در زندان هاي كشور» كه بعدها نام آن تكامل يافت، انديشيده شد. براي اين امر مهم ضرورت داشت از اساتيد صاحب نظر و مورد اعتماد دانشگاه ها نيز دعوت به عمل آيد تا در كنار برخي از مديران ارشد سازمان، نسبت به سياستگذاري و مديريت روان درماني زندان ها اقدام نمايند.